Przemoc wobec dziecka

     Panuje dość powszechne przekonanie, że dziecko karze się dla jego dobra. Dzieci wychowujące się w rodzinach, gdzie występuje przemoc narażone są na dwa rodzaje niszczących doświadczeń. Pierwsze dotyczy dzieci, które są bezpośrednimi ofiarami przemocy, drugie zaś dzieci, które są świadkami przemocy rodziców względem siebie. Wiele dzieci staje się bezpośrednio ofiarami przemocy gdy próbuje powstrzymać sprawcę.

     Przemoc wobec dzieci to:

• Przemoc fizyczna – dzieci bite i maltretowane często są poranione w miejscach zakrytych ubraniem. Obrażenia często tłumaczone są przez rodziców jako niezwykłą zdolność dzieci do ulegania nietypowym wypadkom. Zadawanie fizycznych ran, tj. stłuczenia, oparzenia, złamania czy doprowadzanie do sytuacji, w której dziecko może doznać urazów.
  
• Przemoc emocjonalna – prowadzi do zniszczenia pozytywnego obrazu własnej osoby. Krzywdzenie psychiczne to przede wszystkim odrzucenie emocjonalne, brak wsparcia i zainteresowania, izolowanie, ignorowanie, wyszydzanie, upokarzanie, ciągłe krytykowanie, terroryzowanie, zmuszanie do wysiłku przekraczającego możliwości dziecka, wzbudzanie poczucia winy. Zachowania takie powodują trudności w prawidłowym rozwoju dziecka.
  
• Zaniedbanie – to ciągłe niezaspokajanie podstawowych potrzeb fizycznych i emocjonalnych dziecka. W wyniku zaniedbania pogarsza się stan zdrowia dziecka i utrudnia jego rozwój emocjonalny.
  
• Wykorzystywanie seksualne – o wykorzystywaniu seksualnym mowa jest wtedy, gdy dorosły traktuje dziecko jako obiekt seksualny i posługuje się nim w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Wykorzystywaniem seksualnym jest nie tylko stosunek analny, oralny czy genitalny oraz ich usiłowanie, to także dotykanie narządów płciowych , masturbacja, obnażanie się w obecności dziecka czy zmuszanie do oglądania pornografii.

Przemoc wobec rodziców

     Najczęściej zauważalną formą przemocy dzieci wobec rodziców jest przemoc psychiczna: szantaż, wymuszenia, ale również przemoc fizyczna.

     Niełatwo określić, jak bardzo rozpowszechniona jest przemoc dzieci wobec rodziców. Wielu z nich uważa się za fizycznie i emocjonalnie zranionych i skrzywdzonych przez swoje dzieci. Można przypuszczać, że inni milczą, gdyż czują się zbyt zażenowani, by mówić o doznawanych krzywdach i lęku, który jest wpisany w ich codzienność. Jedną z głównych przyczyn występowania przemocy wobec rodziców jest zaburzenie struktury władzy wewnątrz rodziny. Brak prawidłowo wyznaczonych granic między jednostkami i podsystemami rodzinnymi skłania dzieci do podejmowania prób samodzielnego wyznaczania tych granic i nadawania struktury środowisku rodzinnemu. Same nie są jednak w stanie zrobić tego w racjonalny sposób, czego skutkiem jest brak poczucia bezpieczeństwa oraz szereg wybuchowych reakcji w sytuacjach, których nie regulują zasady ustalone wcześniej w rodzinie.

Przemoc wobec kobiety

     Kobiety najczęściej bite są przez mężów, następnie przez konkubinów i wreszcie przez byłych mężów. W opinii społecznej doświadczanie przemocy w specyficzny sposób negatywnie stygmatyzuje również ofiarę, dlatego ludzie niechętnie o tym mówią.

• Przemoc fizyczna to każdorazowe agresywne zachowanie skierowane przeciw ciału ofiary, mogące doprowadzić do bólu oraz obrażeń fizycznych.
  
• Przemoc psychiczna charakteryzuje się poniżaniem lub zachowaniami budzącymi poczucie zagrożenia i wywołującymi emocjonalne cierpienie lub ból.
  
• Innym rodzajem przemocy stosowanym wobec kobiet jest przemoc ekonomiczna czyli uniemożliwienie dostępu do rodzinnych środków finansowych.
  
• Przemoc seksualna to wymuszanie pożycia seksualnego lub nieakceptowanych i niechcianych praktyk seksualnych.

Przemoc wobec mężczyzny

     Społeczna rola mężczyzny koncentruje się wokół dwóch podstawowych cech: dominacji i ekspansji. Tak silne powiązanie wartości mężczyzny z dominacją i ekspansją powoduje niechęć do ujawniania przez mężczyzn faktu bycia ofiarą przemocy ze strony kobiet. Już samo przyznanie się do doświadczania przemocy powoduje wtórne straty.

     Jednak przemoc wobec mężczyzn jest zjawiskiem wcale nierzadkim.

     Zdarza się przemoc fizyczna oraz agresja słowna, której ofiarą częściej pada mężczyzna. W tej formie agresji znaczącą przewagę ujawniają kobiety.

Przemoc wobec rodzeństwa

     Przemoc wobec brata czy siostry nie jest „wymysłem” dzisiejszych czasów. Pojęcia te obejmuje akty agresji, przemocy wobec brata lub siostry, stanowiące najczęstszą formę przemocy w rodzinie. Najczęściej spotykane przypadki to popychanie i ciągnięcia za włosy, ale występują także przypadki skrajnej agresji, takie jak wrzucanie niemowlęcia do toalety, napaści z użyciem noża lub nożyczek. Im większa jest różnica wieku pomiędzy ofiarą a sprawcą czynu, tym większe prawdopodobieństwo, że przemoc przybierze formy podobne do spotykanych w nadużyciach dorosłych wobec dzieci. Ofiarą pada zazwyczaj osoba, która nie może stawić oporu, nie posiadająca autorytetu, siły lub woli. Drwiny i dokuczanie wywołują, w dłuższej perspektywie czasu, podobne szkody jak napaści fizyczne. Większość rodziców uważa konflikty między rodzeństwem za nieodłączną część dorastania i rzadko z pełnym przekonaniem gani przypadki zachowań agresywnych swojego potomstwa.

     Niezależnie od wieku dziewczynki są mniej agresywne niż chłopcy, choć różnice nie są duże. Zazdrosne dziewczynki używają więcej słów i mniej siły fizycznej niż chłopcy.

Przemoc wobec osób starszych

     Na przemoc najbardziej narażone są jednostki słabsze, o niższych zdolnościach do samoobrony. Do tej grupy należą ludzie starzy. Maltretowanie osób w podeszłym wieku, jako pojęcie ogólne, odnosi się do nieprzypadkowej sytuacji, w której osoba starsza doznaje urazu fizycznego lub psychicznego, bądź jej potrzeby fizyczne nie zostają zaspokojone na skutek czynnej (krzywdzenie) lub biernej (zaniedbywanie) postawy opiekuna, osoby sprawującej nadzór lub krewnego.

     Formą nadużyć częstszą niż przemoc fizyczna jest zaniedbywanie polegające np. na przywiązywaniu podopiecznego wymagającego stałego nadzoru do łóżka lub krzesła w celu dokończenia prac domowych lub zrobienia zakupów, a także na podawaniu leków nasennych lub alkoholu. Może to być wynikiem nie tyle z chęci zrobienia krzywdy, co nie wiedzy na temat opieki nad osobą starszą.